Onderzoek

Voor diverse opdrachtgevers werd in de afgelopen jaren onderzoek uitgevoerd. Onderzoek wordt doorgaans uitgewerkt in een samenwerkingsproces in co-creatie met de opdrachtgever.

 

 

Bitbook Cultuureducatie De Kempen

In 2005 werden in gesprekken met vertegenwoordigers van culturele instellingen, gemeenten en primair- en voortgezet onderwijs in de Nederlandse Kempen de ‘bits and pieces’ verzameld om een regionaal beleid op het gebied van cultuureducatie te kunnen formuleren. De input die uit al deze gesprekken werd verkregen, werd samengevoegd in een aantal mogelijke koppelingen van kansrijke ideeën. Die koppelingen werden uiteindelijk samengevoegd in een aanbeveling voor een te volgen scenario voor de regio.

Dit onderzoek vond plaats onder de vlag van de toenmalige Schoolbegeleidings Dienst De Kempen te Eersel. Deze schoolbegeleidingsdienst hield zich van oudsher al bezig met het ontwikkelen en realiseren van cultuureducatie in die regio.

De voornaamste aanbeveling was de keuze om in de diverse gemeente voort te bouwen op de bestaande netwerken cultuureducatie op de basisscholen, die uit te bouwen tot marktplaatsen cultuureducatie. Om dan als volgende stap die marktplaatsen bovenregionaal te laten samenwerken.

 

Voor-betekenis. Bitbook cultuureducatie Veldhoven

Voor de gemeente Veldhoven werd in 2005 een onderzoek uitgevoerd als voorbereiding op het inrichten van een samenwerking tussen onderwijs, culturele instellingen en gemeente in Veldhoven. Ook daar werd het hele veld dat op een dergelijke marktplaats cultuureducatie samenwerkt bevraagd. En ook daar werden de ideeën en mogelijkheden van de verschillende partners samengevoegd tot een praktisch uitvoerbaar scenario.

Het scenario werd beschreven in de vorm van 6 paden die gelijktijdig bewandeld zouden moeten worden: 0-meting, Workshops, Presentaties, Scholing en verdieping, Ontmoeting en ontwikkeling en Communicatie en presentatie.

 

Jongeren en zorg in de toekomst

Voor het PON in Tilburg werd in 2003 als onderdeel van het project Brabant Elan 2050, in het onderdeel informele zorg, een onderzoek uitgevoerd naar het beeld dat jongeren van nu hebben bij informele zorg in de toekomst. Daarvoor werd een actief onderzoek vormgegeven met drie groepen jongeren.

Een groep mbo-studenten verpleging en verzorging ging aan de slag in het museum van Psychiatrisch Ziekenhuis de Grote Beek. Zij werden daar geconfronteerd met het beeld van de psychiatrische zorg vroeger. In een tweede activiteit deden zij een kort praktisch onderzoek naar de beelden die nu leven in de psychiatrie. In een derde activiteit werden zij uitgedaagd om de lijn door te trekken naar de toekomst. En daar ook beelden bij te ontwikkelen.

Met 6 groepen vmbo-zorg en welzijn werd gewerkt aan verschillende aspecten van zorg in museum ’t Oude Slot in Veldhoven. De lijn vroeger – nu – toekomst werd daar vormgegeven aan de hand van een tienaantal aspecten: zorg voor jezelf, anderen, ouderen, dieren, omgeving, .. De resultaten van hun activiteiten kregen vorm in een monument voor de zorg in 2050. Een monument dat ook daadwerkelijk werd opgebouwd en vormgegeven in het museum.

Een groep HAVO-VWO leerlingen ging aan de slag in de ruimten van het toenmalige Toekomsthuis van Kenniswijk op het terrein van de TU-Eindhoven. Zij werden daar ingeleid in de technische mogelijkheden van de toekomst en gingen aan de slag om technologische toepassingen te ontwikkelen die van toepassing zouden kunnen zijn op informele zorg.

De resultaten van de drie trajecten werden vastgelegd in een ‘virtueel symposium’ dat breed werd verspreid onder instellingen en personen die betrokken zijn op informele zorg in de toekomst.

 

Cultuur in samenhang, Kadernota Cultuur gemeente Eersel

In opdracht van de gemeente Eersel werd in 2006 een kadernota Kunst en Cultuur ontwikkeld. Doel van de kadernota was om de grote lijnen en brede kaders te schetsen voor een kunst- en cultuurbeleid in de gemeente die als uitgangspunt en inspiratie moest dienen voor nadere uitwerking in deelnota’s die praktischer en concreter van aard zouden zijn.

 

BeeldBank

De Rabobank Veldhoven wilde in 2005 vanuit haar coöperatieve grondslag betekenisvolle projecten voor jongeren ontwikkelen of laten ontwikkelen. Maar hoe bereik je jongeren? Wat is van betekenis voor jongeren van nu? En hoe kun je als coöperatieve bank een rol in spelen in het leven van jongeren? Wat voor soort projecten of activiteiten zijn betekenisvol voor jongeren van nu die leven in Veldhoven?

Om die vragen te kunnen beantwoorden werd aan ContraPunt/Pieter Mols gevraagd om een project uit te voeren dat die vragen moest beantwoorden.

Allereerst werd een terreinverkenning uitgevoerd die vooral een samenvoeging betekenden van: gedachten, ideeën en opvattingen die gemeengoed zijn bij wetenschappers, praktijkervaringen en literatuur.

Na de presentatie van die samenvatting van algemeen geldende ideeën werd een scenario ontwikkeld voor het vormgeven van de hoofdmoot van het project: BeeldBank. Het project was vooral gebaseerd op het idee dat als je iets van jongeren wilt begrijpen je ze aan moet spreken op wat hun in hun dagelijks leven bezighoudt en beweegt. ‘What makes them tick?’

Om daar achter te komen werden via een theatercampagne 100 jongeren tussen 12 en 18 jaar uitgenodigd om aan het project mee te doen. Zij kregen allemaal een nieuwe mobiele telefoon, voorzien van een fotofunctie. Een jaar lang ontvingen zij iedere maandagochtend om 8.00 uur een vraag via een sms-je. De bedoeling was dat zij die vraag gedurende de week zouden beantwoorden. Niet met woorden, maar met minimaal 10 beelden/foto’s. Die foto’s, iedere week 1000 beelden, werden verzameld op een centrale website. Als er 10 foto’s geplaatst waren, kregen de deelnemers weer een opwaardering van hun beltegoed om de volgende week weer mee te kunnen doen. De vragen waren zeer divers, maar hadden steeds betrekking op hun ideeën, motivaties en oordelen.

Parallel aan de steeds verdere vulling van de BeeldBank werden met diverse groepen, ook de jongeren zelf, sessies georganiseerd om de verzamelde beelden te interpreteren.

In de derde fase van het project, na een jaar verzamelen, werden 5 scenario’s ontwikkeld die kansrijk zouden kunnen voor de bank als zij van betekenis zouden willen zijn voor jongeren.

 

Visietekst Rupelstreek

De Rupelstreek ten zuiden van Antwerpen is vanuit cultuurhistorisch perspectief vooral bekend om de baksteen- en pantoffelindustrie. De hoogtijdagen van die bedrijfstakken zijn echter al lang voorbij en de Rupelstreek lijkt nog alleen om dat verleden interessant. In opdracht van de Culturele Biografie Vlaanderen werd in 2004 een visietekst ’De Rupelstreek in ontwikkeling’ geschreven die als uitgangspunt diende voor de verdere ontwikkeling van die regio.

 

Als dit Brabant is, niet-plaatsen in Brabant

We herkennen ‘donker’ omdat we ook iets hebben dat we ‘licht’ noemen. Iets is ‘ver weg’ omdat we ook een begrip als ‘dicht bij’ kennen. Ons denken beweegt zich voor een groot deel in de vorm van tegenstellingen of contrasten. Een discussie over de identiteit van een regio of gebied wordt meestal gevoerd door betrokkenen of bewoners van die regio. En het resultaat is meestal onbevredigend. Vrijwel iedere discussie over de identiteit van Brabant (en iedere willekeurige andere regio) eindigt met de conclusie: ‘Brabant bestaat niet’. Maar Brabant bestaat natuurlijk wel, alleen het is voor betrokkenen veel te moeilijk om voldoende afstand te nemen om te benoemen wat het dan is. In de ogen van buitenstaanders is dat veel eenvoudiger. Betrokkenen gaan op zoek naar verschillen en uitzonderingen. Terwijl buitenstaanders veel beter in staat zijn om de overeenkomsten te benoemen.

Hoe kun je van betrokkenen als het ware buitenstaanders maken. In dit onderzoek werd geprobeerd om mensen uit te dagen om te benoemen wat Brabant in ieder geval niet is. Om zo op het spoor te komen wat het dan wel is. Omkering als vormgevend principe.

Het project is opgestart en uiteindelijk opgenomen als onderdeel van het onderzoek: ‘Vergeetachtig Landschap, verschoven panorama’s op het Brabants Landschap’. (zie verder in deze rubriek.)

 

Vergeetachtig Landschap, verschoven panorama’s op het Brabants Landschap.

Een project dat werd uitgevoerd in de uitloop van het project Identiteitsfabriek Zuidoost. Doel was om het principe van het verschoven perspectief toe te passen op het landschap van Brabant. Om het landschap waar Brabanders iedere dag gebruik van maken en maakten op een hele andere manier te bekijken. Met als doel mentaal gereedschap voor vormgevers en designers te formuleren. Vergeetachtig Landschap werd door projectbureau Belvédere ondersteund in het programma kennisontwikkelingsprojecten.

Uiteindelijk werden 7 verschoven panorama’s ontwikkeld: Bestuurlijk Landschap, Als dit Brabant is, niet-plaatsen in Brabant, Dwarsdoorsnede van Brabant, Rondje rond de kerk, Oeffeltese Raam en Maasheggen.

 

Niets is zeker, op zoek naar het authentieke in kunsteducatie

In opdracht van BisK (Brabants instituut voor School en Kunst) werd in 2007-2008 een serie studiedagen georganiseerd voor medewerkers van BisK die uitgroeiden tot een zoektocht naar een antwoord op de vraag wat authentieke kunsteducatie is, en hoe je daar vorm aan kunt geven vanuit een provinciale steunfunctie voor kunsteducatie.

Parallel aan de interne zoektocht werd een aantal interviews afgenomen die in eerste instantie waren bedoeld als voeding voor het interne traject. Gesprekken met Folkert Haanstra, Harry Gankema en Peggy Saey. Voeding ook vanuit de Documenta Kassel 2008 en de erfgoedwereld.

De bevindingen van die zoektocht zijn samengebracht in de publicatie: ‘Niets is zeker, op zoek naar het authentieke in kunsteducatie. De publicatie stond centraal op een symposium dat op 10 oktober 2008 werd georganiseerd in de Verkadefabriek in Den Bosch. Daarmee werd de zoektocht van BisK voorlopig afgesloten.

Een vervolg op en verbreding van de zoektocht wordt nu uitgevoerd door Cultuurnetwerk Nederland.

 

Masterplan Mijnstreek

In 2008 werd in opdracht van de provincie Limburg (BE) een masterplan opgesteld voor de omgang met het erfgoed van de voormalige mijnstreek in België.

Het masterplan werd in drie stappen ontwikkeld.

Allereerst werden uitvoerige gesprekken gevoerd met een groot aantal bewoners van de regio. Al die gesprekken werden haast letterlijk uitgewerkt en verdeeld in zo klein mogelijke stukken. Die stukken werden, met een metafoor, foto’s genoemd. De verzamelde foto’s werden vervolgens geordend in ‘fotoalbums’. Die fotoalbums werden in dit eerste deel tenslotte ingedikt in een aantal conclusies. Daarin werd verwoord hoe bewoners van nu de regio beleven en ervaren.

In het tweede deel van het traject werd een Atlas van Mijnstreek ontwikkeld. Potentiële betekenisvolle plaatsen en ontmoetingspunten werden op aparte transparante bladen verzameld. Die bladen konden in diverse combinaties over een topografische kaart van de regio worden gelegd. Daarmee kan zichtbaar worden gemaakt wat potentieel betekenisvolle plekken zijn in de beleving van bewoners van de regio. Ook dit deel werd afgesloten met een aantal conclusies.

Op basis van de twee eerdere fasen werd in de derde fase op grond van de conclusies het masterplan ontwikkeld. Daarin staat met name het faciliteren van ontmoetingen in de regio centraal. Dat uitgangspunt is vertaald in een lijst met concrete actiepunten, die tenslotte zijn verdeeld over een actieplan dat over een periode van 10 jaar verspreid is.

 

Volkscultuur? ’t Is maar hoe je het bekijkt

De provincie Limburg (NL) geeft in een aantal programmalijnen vorm aan het project cultuurparticipatie. Een van die programmalijnen is Volkscultuur. In de loop van 2009 en 2010 werd binnen deze programmalijn vormgegeven aan een pilotproject. Er werd een onderzoek gedaan naar een manier waarop volkscultuur ingezet kan worden om Limburgers actiever te betrekken op cultuur. Een van de uitgangspunten was dat volkscultuur sterk lokaal gericht is en daarom ook lokaal ontwikkeld moet worden. Bovendien is volkscultuur een levend, dynamisch en voortdurend veranderend proces waarin mensen betekenis geven aan het leven van alledag. Als derde ‘principe’ wordt gehanteerd dat hetgeen lokaal ontwikkeld wordt, provinciaal gepresenteerd zou moeten worden.

In deze pilot werd ingestoken op het lokale, door vooral gemeenten te benaderen en uit te dagen om lokaal actie te organiseren. Daarnaast werd een veelvormige benadering van volkscultuur voorgesteld. Volkscultuur als bewaarobject, als identiteitsmiddel, als vermaak, … Daar werd een actuele benadering aan toegevoegd. Die actuele benadering werd vormgegeven in een stripverhaal dat potentiële vormgevers van activiteiten uit moest dagen om op een andere manier naar het alledaagse te kijken.

Deze ingrediënten werden vertaald in twee studiedagen waarop concrete voorbeelden werden gegeven van deze actuele benadering van volkscultuur. Daarnaast werden er drie voorbeeldprojecten uitgevoerd door op lokaal niveau toevoegingen te doen aan bestaande initiatieven. Samen met de gemeente Gennep werd een publieksactie toegevoegd aan het bestaande project Keramiekstad Gennep. Een publieksproject met als titel: Collectie Gennep.

In Roerdalen werd aan het bestaande initiatief van Kunststroom een educatieve schoolactiviteit toegevoegd waarbij kinderen monumenten oprichten op plaatsen waar zij een belangrijke herinnering aan hebben. De resultaten worden op de editie 2010 van Kunststroom getoond.

In Berg aan de Maas werd een jongerenproejct toegevoegd aan de bestaande Oogstdankfeesten. Jongeren uit de gemeente die in de vorm van videofilmpjes commentaar geven op hoe zij de Oogstdankfeesten ervaren.

In de loop van 2010 – 2012 wordt dit project verder uitgewerkt.

 

Bureau Babel, Den Bosch

In 2011 zijn de Uitlok en SKV in de gemeente Den Bosch gefuseerd tot Bureau Babel. In de eerste helft van 2011 werd een traject ontworpen en uitgevoerd waarin de medewerkers van beide instellingen met elkaar in gesprek werden gebracht om de ingrediënten te verzamelen waarmee een gezamenlijke visie op de toekomst kan worden vorm gegeven. www.bureaubabel.nl

 

Bezoekercentrum CleanTechCampus, Houthalen.

Op verzoek van de gemeente Houthalen Helchteren werd een traject ontworpen om op het voormalige mijnterrein te komen tot de inrichting van een bezoekerscentrum voor de toekomstige CleanTechCampus. Doel van het traject was om de  potentiële partners op de CleanTechCampus met elkaar in gesprek te brengen. Dat gesprek zou vooral focussen op gezamenlijke visie op de toekomst. Om vervolgens vanuit dat perspectief in te zoomen op de verschillende expertises die nodig zijn om die visie ook zichtbaar te maken in het bezoekerscentrum.

Hoewel het belang van de ontworpen traject werd onderschreven, werd er uiteindelijk toch voor gekozen om het bezoekerscentrum in te richten zonder voorafgaand inhoudelijk traject.

 

Bij SIEN

SIEN is de afkorting van Scholen In Een Netwerk. www.bijsien.nl Op initiatief van CultuurPACT en de provincie Limburg werd een kennisnetwerk in het leven geroepen dat als doel heeft om kennis op het gebied van cultuureducatie te ontwikkelen en te bundelen.

ContraPunt/Pieter Mols was bij de opstart van het initiatief als adviseur bij het project betrokken.

 

Visietekst Kunst in Zicht Turnhout

Kunst in Zicht werkte de afgelopen jaren onder meer samen met Bureau CiSt in Tilburg aan de uitwerking van de ICQ-cursus. Het CQ-deel werd eerder ontwikkeld door Kunst in Zicht en in een visietekst onder de titel: De Muze van Kunst in Zicht, beschreven. . De medewerkers van Kunst in Zicht wilden op grond van nieuwe ontwikkelingen en inzichten een vervolg geven aan die eerdere visietekst.

Samen met de medewerkers van KIZ werd in 2011-2012 een aantal bijeenkomsten gehouden om te onderzoeken hoe de praktijk van de kunsten en kunstenaars sterker betrokken kan worden in de werking van KIZ. He traject werd afgesloten met een theoretische verkenning die de komende tijd getoetst zal worden aan de praktijk. Doel is om een methodiek te ontwikkelen die meer recht doet aan de kunsten zelf.

 

Toon je Talent, Kaleidoscoop

Kaleidoscoop is de onderwijsafdeling van het Centrum voor de Kunsten Kumulus in Maastricht. In samenwerking met medewerkers van Kaleidoscoop en andere culturele partners in de stad, onderwijs en gemeente werd een visietekst ontwikkeld onder de titel Toon je Talent. De kernvraag was om te onderzoeken hoe de genoemde organisaties samen kunnen werken om talentontwikkeling van kinderen in Maastricht mogelijk te maken. Kinderen van nu zijn de vorm-gevers van de toekomst. Wat hebben die kinderen nodig om die rol te kunnen spelen. En wat kan cultuur daar aan bijdragen.

De ontwikkelde visietekst beschrijft de kaders aan waarbinnen die talentontwikkeling in de komende jaren gestalte zal gaan krijgen. Mede in samenhang met een aantal andere initiatieven in de stad zoals: Culturele hoofdstad 2018/Via 2018, en programma Cultuur met Kwaliteit.

S2 - Ontwerp en techniek © 2009-2019 Montay Media